Janina Lacel z Ziębic „Świadkiem Historii”. Nagroda za lata ocalania ludzkich historii

Janina Lacel z Ziębic została uhonorowana Nagrodą IPN „Świadek Historii” fot.: IPN we Wrocławiu

Janina Lacel z Ziębic została uhonorowana Nagrodą IPN „Świadek Historii”. To docenienie lat pracy na rzecz zachowania pamięci o Kresowianach i Sybirakach.

Wyróżnienie wręczono podczas pierwszego dnia Dolnośląskiego Kongresu Pamięci Narodowej we Wrocławiu. Wśród tegorocznych laureatów znalazła się właśnie ziębiczanka, która od lat dokumentuje i przypomina historie ludzi tworzących tożsamość Ziębic i całej gminy.

I być może właśnie słowo „historia” jest tutaj najważniejsze.

Bo ta, którą zajmuje się Janina Lacel, nie zaczyna się i nie kończy na podręcznikowych datach. To przede wszystkim historie konkretnych ludzi – ich losów, przesiedleń, utraconych domów, zachowanych wspomnień, rodzinnych pamiątek, tradycji i kultury.

Szczególne miejsce w jej działalności zajmują Kresowianie i Sybiracy. Od kilku lat Janina Lacel aktywnie działa również w Zarządzie Gminnym Związku Sybiraków w Ziębicach. To praca, która nabiera szczególnego znaczenia w czasie, gdy coraz mniej jest osób mogących własnym głosem opowiedzieć o wydarzeniach sprzed dziesięcioleci.

24 historie zapisane, zanim odejdą ich świadkowie

Jednym z najważniejszych efektów tej pracy jest książka „Z nieludzkiej ziemi do ziemi ziębickiej”.

Janina Lacel oddała w niej głos 24 członkom ziębickiego Koła Sybiraków, zapisując ich wspomnienia z zesłania i późniejszego życia na ziemi ziębickiej. Wśród bohaterów publikacji znalazła się również Jadwiga Galik – najstarsza, 102-letnia Sybiraczka.

Za tymi wspomnieniami nie stoją jednak wyłącznie daty i fakty.

Są emocje, ból i historie dzieciństwa spędzonego na Syberii, gdzie brakowało nie tylko chleba, ale często dosłownie wszystkiego. Powrót do tych wspomnień nie był łatwy. Rozmowy o Syberii niejednokrotnie kończyły się łzami i żalem.

A jednak ktoś musiał tych historii wysłuchać i je zapisać.

Książka nie ogranicza się do wspomnień. Znalazły się w niej również informacje o historii Syberii i Kresów, działalności ziębickich Sybiraków oraz znakach pamięci, które powstały z ich inicjatywy. Są wśród nich m.in. sztandar, tablice, pomniki oraz Skwer Sybiraków na ziębickim rynku. Publikację uzupełniają Hymn Sybiraków oraz wiersze Wacława Kwiecińskiego z tomiku „Poezja Sybiru”.

To właśnie ta książka pokazuje najlepiej, czym w praktyce jest działalność Janiny Lacel.

Nie pozwala, aby ludzkie historie kończyły się wraz z odejściem ich świadków.

Zapisuje je, porządkuje i zostawia kolejnym pokoleniom.

Historia Ziębic to także historie ich mieszkańców

Janina Lacel jest również autorką publikacji poświęconych świadkom pamięci, postaciom związanym z ziębicką kulturą oraz historii przesiedleńców.

Jej praca pokazuje, że historia Ziębic nie znajduje się wyłącznie w archiwach, dokumentach i starych fotografiach. Jest również w pamięci mieszkańców.

W opowieściach o miejscach, których już nie ma. W rodzinnych historiach przesiedleń. We wspomnieniach o pierwszych latach po wojnie. W tradycjach przywiezionych z Kresów. W opowieściach Sybiraków.

To właśnie z takich historii powstaje lokalna tożsamość.

I dlatego ich zachowanie ma znaczenie. Bo kiedy odchodzą ludzie, którzy byli świadkami wydarzeń, razem z nimi może odejść część historii, której nie znajdziemy w żadnym podręczniku.

Janina Lacel od lat robi wszystko, by tak się nie stało.

Nagroda IPN „Świadek Historii” jest więc szczególnym docenieniem nie tylko jej działalności, ale przede wszystkim konsekwencji, z jaką przez lata pochyla się nad historiami innych ludzi.

Słucha. Pyta. Zapisuje. Ocala.

A dzięki temu historie mieszkańców Ziębic mogą trafić dalej – do dzieci, wnuków i kolejnych pokoleń.

Bo czasem wielka historia nie ma pomników ani podręcznikowych rozdziałów.

Czasem ma imię, nazwisko i czyjeś wspomnienie.

I właśnie te wspomnienia Janina Lacel od lat pomaga ocalić.

em24.pl