Wójt zarzucił powiatowi brak woli rozwiązania problemu komunikacji powiatowej. Starosta odpowiada

Organizacja publicznego transportu zbiorowego na terenie powiatu ząbkowickiego wciąż jest przedmiotem dyskusji i dzieli władze gmin oraz Powiatu Ząbkowickiego.

Temat organizacji komunikacji zbiorowej na terenie powiatu ząbkowickiego był poruszony na sesji Rady Powiatu Ząbkowickiego pod koniec września. W trakcie obrad samorządowcy sześciu gmin powiatu ząbkowickiego przekazali podpisany przez siebie apel skierowany do Zarządu Powiatu Ząbkowickiego i Rady Powiatu Ząbkowickiego ws. zapewnienia ogólnodostępnego transportu publicznego o zasięgu ponadgminnym. Więcej pisaliśmy o tym w artykule pt. Miliony z gmin na transport, który powinien organizować powiat. Samorządowcy naciskają na starostę [KLIK].

Wydaje się, że reakcja samorządowców to niejako pokłosie pisma, jakie 20 sierpnia do starosty Romana Festera skierował Łukasz Białkowski – wójt Ciepłowód.
Zarzuca on władzom powiatu brak woli rozwiązania problemu transportu na terenie powiatu ząbkowickiego. Wskazuje, że komunikacja międzygminna powinna być traktowana jako zadanie o charakterze ponadgminnym, za którego organizację powinien odpowiadać Powiat Ząbkowicki.

W piśmie zwraca uwagę, że kluczowym założeniem reformy powiatowej z 1998 roku było skoncentrowanie w powiecie kluczowych zadań o charakterze ponadgimnnym przy jednoczesnej, śmisłej współpracy z gminą jako najniższą jednostką samorządu terytorialnego. - Nie budzi wątpliwości, iż jednym z kliczowych zadań o charakterze ponadgminnym w powiecie ząbkowickim jest organizacja jednego publicznego transportu zbiorowego dla mieszkańców wszystkich gmin, którzy powinni mieć dostęp do komunikacji na obszarze całego powiatu ząbkowickiego, a zwłaszcza komunikacji z miastem powiatowym - Ząbkowicami Śląskimi. Realizacja tego zadania przez Powiat to utworzenie komunikacji międzygminnej, czyli powiatowej, która rozwiąże problem wykluczenia mieszkańców w szczególności w zakresie dostępu do edukacji, opieki zdrowotnej, miejsc pracy oraz instytucji zlokalizowanych poza terenem gminy - wskazuje Białkowski.

Wójt Ciepłowód twierdzi, że udzielanie przez Powiat Ząbkowicki dotacji osobno dla każdej z gmin na organizację transportu gminnego nie rozwiązuje problemu komunikacyjnego na terenie powiatu.

W tym miejscu warto przypomnieć, że Gmina Ciepłowody jest jedyną, na terenie której nie funkcjonuje komunikacja gminna. Jak jednak tłumaczy wójt Łukasz Białkowski – dla mieszkańców jego gminy najistotniejszymi połączeniami są te z Ząbkowicami Śląskimi i Ziębicami, a więc przejazd o zasięgu większym niż połączenia między miejscowościami należącymi do gminy Ciepłowody.

Jako przykład możliwego rozwiązania wskazuje działania podejmowane przez Powiat Strzeliński, gdzie zainicjowano utworzenie związku powiatowo-gminnego, który miałby organizować publiczny transport zbiorowy. Zdaniem wójta podobny model warto rozważyć również w powiecie ząbkowickim.

W piśmie Białkowski odwołuje się także do przepisów określających zadania samorządów w zakresie transportu publicznego. Zwraca uwagę na odpowiedzialność powiatu za przewozy o zasięgu ponadgminnym i kwestionuje podejście, w którym ciężar organizacji komunikacji spoczywa przede wszystkim na poszczególnych gminach. Pełna treść pisma, zawierającego również ocenę dotychczasowej korespondencji ze starostą, dostępna jest tutaj [KLIK].

Temat jest istotny również w kontekście planowanych zmian w przepisach dotyczących finansowania przewozów autobusowych. Projekt nowelizacji zakładał m.in. zastąpienie Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych nowym mechanizmem przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu oraz przyznanie pierwszeństwa w dostępie do dopłat związkom powiatowo-gminnym. Ustawa została zawetowana przez Prezydenta RP, ale ewentualny powrót podobnych rozwiązań może ponownie otworzyć dyskusję o wspólnej organizacji transportu.

W związku z pismem wójta zapytaliśmy starostę Romana Festera o stanowisko władz powiatu. Chcieliśmy ustalić, jakie działania podjęto w latach 2025–2026, czy prowadzono rozmowy ze wszystkimi gminami oraz czy analizowano możliwość utworzenia związku powiatowo-gminnego. Zapytaliśmy również o ocenę zarzutów wójta i przygotowanie powiatu na ewentualne zmiany w zasadach finansowania transportu.

Zapytania w formie elektronicznej przesłaliśmy 15 września, czyli na niemal dwa tygodnie przed sesją Rady Powiatu Ząbkowickiego, na której poruszony był temat. Odpowiedź do naszej redakcji dotarła 19 października. Poniżej pytania przesłane przez naszą redakcje i odpowiedzi starosty Romana Festera.

Express-Miejski.pl: Czy Zarząd Powiatu Ząbkowickiego uważa, że organizacja transportu publicznego pomiędzy gminami powiatu powinna być zadaniem aktywnie realizowanym przez Powiat?

- Powiat dostrzega problem wykluczenia komunikacyjnego oraz potrzebę tworzenia połączeń o charakterze powiatowym. Uważa jednocześnie, że warunkiem zorganizowania dobrze działającego transportu na obszarze całego powiatu jest współpraca powiatu ze wszystkimi gminami. Pozwala ona wspólnie określić potrzeby mieszkańców, przebieg linii, zasady finansowania i powiązania między połączeniami. Tylko system przygotowany w ten sposób może zapewnić mieszkańcom spójną ofertę przewozową uwzględniającą ustawowe obowiązki, jakie ciążą na gminie i powiecie w zakresie transportu publicznego.

Należy przy tym rozróżnić przewozy powiatowe od połączeń organizowanych przez gminy na podstawie porozumień międzygminnych. Sama okoliczność, że autobus przejeżdża przez granicę gminy, nie przesądza jeszcze o tym, kto jest organizatorem danej linii. Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym przewiduje odrębne kategorie przewozów i różne formy współpracy samorządów, w tym porozumienia międzygminne oraz międzypowiatowe. Powiat jest gotowy aktywnie uczestniczyć w organizacji przewozów należących do jego właściwości i współpracować z gminami przy budowie całego systemu, opartego na racjonalnej organizacji oraz realnym zaspokajaniu potrzeb transportowych na terenie Powiatu Ząbkowickiego i poszczególnych gmin.

Express-Miejski.pl: Jakie konkretne działania Powiat Ząbkowicki podjął w 2025 i 2026 roku w celu poprawy komunikacji pomiędzy gminami powiatu?

W 2025 r. powiat przeznaczył łącznie 350 tys. zł na wsparcie przewozów organizowanych przez sześć gmin: Ząbkowice Śląskie, Ziębice, Stoszowice, Kamieniec Ząbkowicki, Złoty Stok i Bardo. W 2026 r. ponownie przeznaczył na pomoc finansową dla gmin 350 tys. zł. Podstawą były odpowiednio uchwały Rady Powiatu nr IX/67/2025 z 31 stycznia 2025 r. oraz nr XXI/151/2026 z 27 marca 2026 r.

Powiat corocznie publikuje również ogłoszenie o zamiarze przeprowadzenia postępowania dotyczącego świadczenia usług publicznego transportu zbiorowego, przygotowując możliwość organizacji przewozów powiatowych.

Express-Miejski.pl: Czy Powiat Ząbkowicki prowadził rozmowy ze wszystkimi gminami powiatu dotyczące stworzenia wspólnego systemu transportu publicznego?

Temat funkcjonowania i rozwoju transportu był wielokrotnie poruszany podczas spotkań z burmistrzami i wójtami. Powiat stoi na stanowisku, że stworzenie wspólnego systemu wymaga udziału wszystkich gmin. Dopiero wspólne ustalenie potrzeb, zakresu połączeń oraz zasad organizacyjnych i finansowych pozwoli przygotować rozwiązanie odpowiadające mieszkańcom całego powiatu. Równolegle powiat od początku śledził i śledzi prace nad nowelizacją ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, aby dostosować wspólną organizację do wymogów nowej ustawy.

Express-Miejski.pl: Jak Starosta odnosi się do zarzutu Wójta Ciepłowód, że Powiat uchyla się od odpowiedzialności za rozwiązanie problemu transportu o charakterze ponadgminnym?

Zarzuty wójta są bezpodstawne i niezasadne, ponieważ wójt sam nie realizuje transportu gminnego właściwie. Powiat nie uchyla się od odpowiedzialności za przewozy należące do jego właściwości. Dostrzega potrzebę połączeń powiatowych i jest gotowy uczestniczyć w ich organizacji. Nie każde połączenie pomiędzy gminami jest jednak z mocy prawa przewozem powiatowym — przepisy przewidują również przewozy organizowane przez gminy na podstawie porozumień międzygminnych. Dlatego odpowiedź na problem komunikacyjny wymaga współpracy wszystkich zainteresowanych, z poszanowaniem kompetencji każdego organizatora.

Stanowisko w sprawie pisma Wójta Gminy Ciepłowody zostało mu przekazane 17.09.2026 r.

Obowiązkiem ustawowym gminy jest komunikacja swoich miejscowości (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 1231 ze zm.) do centrum gminy. Na trasie Ząbkowice Śląskie – Ciepłowody funkcjonują połączenia komercyjne, na której to linii realizowanych jest 7 połączeń dziennie w dni robocze, w tym 4 kursy w kierunku Ząbkowic Śląskich oraz 3 kursy powrotne. Zapewniają one mieszkańcom możliwość dojazdu do siedziby powiatu, instytucji publicznych, miejsc pracy, szkół oraz usług w podstawowym zakresie oraz same się finansują bez konieczności dopłat samorządów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 662 ze zm.) „Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy lokalnego transportu zbiorowego”.

Powiat może uruchomić dodatkowe połączenie w formie dopłaty lub samodzielnie w przypadku współpracy gminy w tym zakresie oraz racjonalnej konieczności takiego kursu.

Express-Miejski.pl: Czy Powiat Ząbkowicki analizował rozwiązania dotyczące utworzenia związku powiatowo-gminnego podejmowane przez Powiat Strzeliński?

Powiat zapoznał się z działaniami Powiatu Strzelińskiego. Przyjęta tam 3 sierpnia 2026 r. uchwała nr XXXVII/182/26 wyraża stanowisko dotyczące podjęcia działań zmierzających do utworzenia związku powiatowo-gminnego. Samo jej podjęcie nie oznacza jeszcze utworzenia związku. Każda z jednostek musi we własnym zakresie analizować, planować i podejmować działania z uwzględnieniem swoich możliwości. Powiat Ząbkowicki analizuje tę formę współpracy, przy czym ewentualna decyzja powinna zostać wypracowana wspólnie z zainteresowanymi gminami, uwzględniając już istniejący stan oraz zawarte zobowiązania gmin z przewoźnikami.

Express-Miejski.pl: Czy Powiat Ząbkowicki znał założenia projektu zmian dotyczących Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych, zgodnie z którymi związki powiatowo-gminne miały mieć pierwszeństwo w dostępie do dopłat?

Tak. Powiat od początku monitorował prace nad nowelizacją ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, w tym propozycje dotyczące finansowania przewozów i pozycji związków powiatowo-gminnych w dostępie do dopłat. Pozostawał też w stałym kontakcie ze specjalistą w tym zakresie. Dzięki temu był przygotowany do podjęcia szybkich działań, które pozwoliłyby dostosować sposób organizacji transportu do nowych przepisów i umożliwić gminom dalsze ubieganie się o dofinansowanie.

Express-Miejski.pl: Czy w związku z planowanymi zmianami Powiat analizował możliwość utworzenia związku powiatowo-gminnego na terenie Powiatu Ząbkowickiego?

Tak. Powiat analizował możliwość utworzenia związku powiatowo-gminnego. Taka forma organizacyjna wymaga jednak uzgodnienia z gminami nie tylko samego udziału w związku, lecz także racjonalnej sieci połączeń (bez pustych przebiegów wozokilometrów), podziału zadań i zasad finansowania. Powiat uważa, że podstawą decyzji powinna być ocena, czy związek pozwoli stworzyć lepiej działający system transportu dla mieszkańców całego powiatu oraz racjonalne kursy wynikające z potrzeb naszych mieszkańców, szczególnie uczniów.

Express-Miejski.pl: Czy zawetowanie ustawy przez Prezydenta RP zmieniło stanowisko Zarządu Powiatu w tej sprawie?

Zawetowanie nowelizacji nie zmieniło stanowiska powiatu co do działań w tym zakresie.

Express-Miejski.pl: Czy w przypadku powrotu rozwiązania, w którym związki powiatowo-gminne otrzymywałyby pierwszeństwo w dostępie do środków na transport, Powiat będzie przygotowany do utworzenia takiego związku?

Powiat jest przygotowany do szybkiego podjęcia rozmów i działań organizacyjnych, jeżeli powrócą przepisy przyznające związkom powiatowo-gminnym pierwszeństwo w dostępie do środków. Od początku śledził projektowane zmiany i analizował możliwe rozwiązania także pod kątem utrzymania przez gminy możliwości pozyskiwania dofinansowania. Utworzenie związku wymagać będzie konkretnych deklaracji formalnych i finansowych, które związane będą z wydatkami na utworzenie i prowadzenie związku powiatowo-gminnego.

em24.pl